Menu

Ryc. 1 Panorama miasta Sulechowa, miedzioryt z około 1750 r. Pod numerem 1- kościół farny. (Arch. Sulechowskie Towarzystwo Historyczne – w zbiorach sulechowskiej Izby Pamięci)

 W październiku 1653 r. przetopiono i odlano nowy duży dzwon, ponieważ odpadły od niego duże kawałki. Dzwon ważył 31 cetnary (1 Centner =  ok. 51,4 kg), 2 kamienie (1 Stein = ok. 10,3 kg) i 20 funtów (1 Pfund =  ok. 467,4 g). Ponadto odlano mały dzwon o wadze 3 cetnarów, 4 kamieni i 6 funtów. Z kolei burmistrz Sulechowa Georg Dreher ofiarował jeszcze jeden mały dzwon na wieżę kościelną. [1, s. 147]

 

 W 1665 r. szkołę miejską znajdującą się obok fary połączono przejściem z jednym z łuków kościoła i podwieszono je tak, że ze szkoły można było wejść do kościoła na chór, a tym samym zlikwidowano stare wielkie schody. Wspominał o tym Bruchmann w swojej kronice [2, s. 29]

„Wielka przebudowa” kościoła,  jak pisałWilcken, nastąpiła w latach 1689 – 1690.Przebudowę prowadził mistrz budownictwa ThaddäusBitzli za kwotę 2.700 talarów. [1,s. 10]. Bronisch i Mischke wiąże te prace ze zmianą lub powiększeniem bocznych zabudowań chóru wraz z przyporami. W tym też okresie „rada zleciła wykonanie nowych ławek” a loża rady znajdowała się w północnej zabudowie chóru. Wilckenpisał o „największym poszerzeniu kościoła”, bo ściany chóru i ściana wschodnia północnej nawy bocznej zostały wyburzone i wzniesione od nowa wraz z emporami, jak i halą wieżową.[2, s. 16] Rozbudowę rozpoczęto 11 marca 1689 r. za swoją pracę mistrz  T. Bitzli otrzymał 155 talarów. [2, s. 29]

 

Ryc. 2 Rekonstrukcja stanu z lat 1690 – 1830 wg. G. Bronischa i K. Mischkego [2, s. 20]

 Jak pisał A. Splittgerber, w 1701 r. pękł duży dzwon, który wykonano w 1614 r. Został on ponownie przetopiony i odlany dopiero w 1708 r. przez słynnego Johanna Jacobi z Berlina, twórcy posągu Wielkiego Księcia Elektora w Berlinie. Jego dolna średnica wynosiła 1,60 cm. Dzwon ten wisiał na wieży jeszcze za czasów Splittgerbera. Znajdował się na nim napis „Obdarz nas pokojem Jezu Chryste! Urząd pastora w tymże czasie pełnili: Georg Holstein inspektor, Martin Blümingarchidiakon, Johann Ludwig Wilckediakon. Przedstawiciele rady kościelnej: George MatthiasSchmolcke, Johannes Adam, Wentzel Schwartz= Schultze, Balthasar Schultze. Ps. 146 - Chwal duszo moja Pana. Będę chwalił Pana po wieczne czasy i śpiewał memu Bogu. Johannes Jacobi odlał mnie w Berlinie roku 1708”. Po drugiej stronie dzwonu znajdował się drugi napis: „Niech Bóg udzieli pokoju wszystkim tym ziemiom. W zarządzie miasta są:” – i tutaj,jak napisał Splittgerber, wymieniono nazwiska.Do roku 1733 na wieży kościoła znajdowało się aż pięć dzwonów. Ponieważ z czasem pękały były one ponownie przetapiane i odlewane przez Friedricha Körnera z Żar. Wówczas na wieży wisiały  już tylko trzy dzwony. [3, s. 20-21]

 

 W latach 1766 – 1772 przystąpiono do ponownej naprawy kościoła. Z pamiątkowej tablicy za ołtarzem Bronisch i Mischke odczytali, że ponownie pokryto dach. Ponadto można było się dowiedzieć, że w północnej i południowej zabudowie chóru znalazły się ceglaste sklepienia z kolebkami. Wewnątrz świątyni ściany zostały pobielone. Ławki i chór pomalowano. Już wtedy w kościele znajdowały się dwa piętra emporowe. Całkowicie odnowiono halę chrzcielną. Zbudowano nowy ołtarz z obrazem ołtarzowym autorstwa Bernharda Rode „Chrystus na krzyżu” o wymiarach 94 x 135 cm. Wykonano nowe okna i drzwi. Grunt wokół kościoła został przebrukowany. [2, s. 30]

W 1786 r. wycofano z użytkowania dzwony wykonane przez Körnera z Żar i dzwoniono tylko jednym dużym dzwonem. Niestety nie posiadano środków na ponowne ich przetopienie, dlatego też superintendent Herzlib, syndyk Papritz oraz ośmiu przedstawicieli miejskich zbierali datki pieniężne oraz przedmioty z metalu, tj z miedzi, cyny i mosiądzu. W sumie zebrano 383 talary, 12 srebrnych groszy, 9 fenigów. Odlewu dzwonów podjęli się ludwisarze z Königsberga, bracia Fischer. Musieli oni wykonać odlewy na poligonie pod miastem. Zleceniodawcy wierzyli, że stare dzwony zawierają dużą ilość srebra, którą zabraliby gdyby odlewano je w Königsbergu. Niestety z powodu wykonania odlewów na miejscu nie można było wykonać gorącego odlewu i dzwony nie były zbyt udane.[3, s. 21]

 

 W 1827 r. zaprojektowano przebudowę wieży południowej. ArchitektEichholz napisał w protokole, który znajdował się wówczas w archiwach miejskich: „dzisiejsza wieża ma w obrębie muru wysokość jedynie  86 stóp (tj. 27 m) i jest ukoronowanaośmiokątnym szpicem, liczącym 45 stóp (tj. 14 m). Tak, że wieża wobec dachu kościoła, którego kalenica jest wyniesiona ponad ziemię na taką samą wysokość jak mur wieży, jeszcze więcej jednak wobec naszej, nieopodal stojącej i z daleka widzianej, większej wieży ratuszowej i wobec nie mniej znaczących budynków, ma bardzo niewielkie poważanie”.  O konieczności przebudowy wieży pisał również w dniu 8 lipca 1827 r. Fritz Gillet, bratanek superintendenta Wegenera, do swojego brata Augusta, że „wieża już się pochyliła”. A 9 lipca tr. napisał „Po południu pojechaliśmy z konduktorem (kierownikiem budowy) do winnicy, wujek miał tutaj około 1000 rysunków wież, by wybrać najbardziej odpowiedni dla Sulechowa”. Jednak wzniesienie nowej wieży nie doszło do skutku. [2, s. 13, 15].

 

Marek Maćkowiak prezes STH

 

Opracowano na podstawie:

[1] - Wilcken Johann Christoph, ZüllichographiaoderChronica der kgl. Preußischen Stadt Züllichau., Züllichau 1753,

[2] - Bronisch Gerhard i Mischke Kurt - DieStadtpfarrkirschezuZüllichau., Züllichau 1932,

            [3] -  SplittgerberA., Geschichte der Statdtund des KreisesZüllichau, Züllichau 1927,

 

Dzisiaj jest

niedziela,
28 maja 2017

(148. dzień roku)

Święta

Niedziela, VII Tydzień Wielkanocny Rok A, I Uroczystość Wniebowstąpienia Pańskiego

Krzyże